Tag: improviseren op piano

In mijn vorige artikel had ik het er al over: akkoorden. Dat je die heel ‘vol’ kunt laten klinken, maar ook ‘leeg’ of ‘licht’. En ik kan nog heel wat woorden bedenken om de beleving van die verschillen te omschrijven: zwaar, droevig, romantisch, wrang, fladderig, sfeervol, droog, scherp. Maar wat is een akkoord nou eigenlijk? Speel meerdere tonen tegelijk en je hébt eigenlijk al een akkoord. Een samenklank. Simpel.

En dan ontstaan er vrolijke akkoorden die we majeur noemen en droevige akkoorden die we mineur noemen. Magisch hoe eenvoudig je met muziek invloed hebt op stemming en emoties. Wereldberoemd neuroloog Oliver Sacks schreef ooit een niet-door-te-komen dikke pil hierover. Musicophilia noemde hij zijn boek, waarin hij de essentie van muziek voor onze menselijkheid verwoordt. Alleen het feit al dat een expert daar bijna 500 pagina’s over kan vullen, vind ik indrukwekkend. Dat zegt wel wat.

Terug naar de akkoorden. Er is nog een flinke reeks andere variaties, maar met de majeur- en mineurakkoorden hebben we de belangrijkste basis te pakken. En nog mooier nieuws: op de piano is die basis erg overzichtelijk. Met een paar simpele vuistregels kan ik je die basis uitleggen.

Let op: hier volgt akkoorden in de praktijk voor beginners. Speel een witte toets. Sla, naar rechts gerekend, één witte toets over en speel de volgende gelijktijdig met die eerste. Sla opnieuw één witte toets over en speel de volgende tegelijk met de twee die je al had. Je speelt nu drie witte toetsen tegelijk. Het past mooi om dit met één hand te doen, met je duim, middelvinger en pink. Zie je het voor je?

Probeer maar eens uit hoe het klinkt. En probeer vooral wat er gebeurt als je op een andere witte toets begint. Hoor je het verschil? Wat doet zo’n akkoord met je?

Muziek en gevoel zijn één op één gekoppeld. Bij mij is er in elk geval altijd weer verwondering over hoe overzichtelijk je dat terughoort in akkoorden die ogenschijnlijk enorm op elkaar lijken…

Ik zat achter de piano bij theatersport. Excited. Korte uitleg: hier wordt toneel gespeeld, voor publiek, waarbij álles improvisatie is. Zo ook de muziek. En die bestond die avond enkel uit piano. Uit mijn spel dus. Geen noten, geen voorbereiding. Het zijn vaak korte stukken toneelspel van een aantal minuten, die voortkomen uit een opdracht. Spannend? Wat denk je.

Enfin, het verhaal dat ontstond was grappig en ik speelde licht. Vrolijk. Het verhaal werd somberder en ik speelde droeviger, wat zwaarder. Het verhaal ontwikkelde zich vervolgens in een grimmige richting en mijn spel werd luider, hoekiger en lomper. En ineens brak de hoofdpersoon. Ineens waren er tranen en was verdriet de boventoon. En ik werd stil. Doodstil. Geen noot meer. Ik kreeg er zelf kippenvel van. Je kon een speld horen vallen in het publiek dat dit stuk met een daverend applaus beloonde.

Op die avond vielen het verhaal dat de acteurs lieten onstaan samen met het verhaal dat ik met hen samen vertelde op de piano. Maar ook als je solo speelt kan je met je muziek een verhaal vertellen. Of wanneer je een zangeres of zanger begeleidt. Spelend van akkoorden, waarbij je veel vrijheid hebt, of spelend van noten. Want ook daar heb je vrijheid in hoe jij het stuk speelt.

Dat kan al in iets kleins zitten. Een melodie die je zingt in je hoofd terwijl je speelt. Een akkoord dat je net iets langer laat klinken om spanning te scheppen. Of juist een stilte die je bewust laat vallen, alsof je even ademhaalt in het verhaal. Het zijn keuzes die niet in de noten zelf staan, maar die wel maken dat de luisteraar iets ervaart.

Het kan vrolijk zijn, speels, droevig of dromerig. Door je in te leven in een gevoel dat voor jou samenvalt met je muziek verandert het hele stuk. Je speelt niet meer alleen de juiste noten, je geeft ze betekenis.

Veel grote musici doen precies dit. Luister naar hoe een zanger of pianist soms een enkele zin zo kan kleuren dat je kippenvel krijgt. Het zit niet in de techniek alleen, maar in de intentie. In het durven doorgeven van wat jij erin voelt.

En het mooie is: je hoeft daar geen virtuoos voor te zijn. Iedereen kan zich inleven.

Op die manier wordt pianospelen meer dan uitvoeren.

Jij vertelt een verhaal. En de ander mag luisteren, voelen, geraakt worden.

Ook dat is pianoles in Drachten bij Pianoschool Drachten.